Van 22 tot 24 september vindt de jaarlijkse Polyvagal International Gathering plaats in Sitges (bij Barcelona). Wij spraken Enrique Arellano Farias, de Spaanse psycholoog verbonden aan het Polyvagal Instituut van Spanje en samen met het Polyvagal Institute organisator van het congres.
Het thema van het congres van dit jaar is Navigating Conflict with a Resilient Nervous System. Hiermee raakt het congres aan iets wat veel mensen op dit moment bezighoudt. In aanloop daarnaartoe wilden we van Enrique horen wat dit congres bijzonder maakt, wat deelnemers kunnen verwachten, en waarom het de moeite waard is om erbij te zijn.
Wat in het gesprek meteen voelbaar was: Enrique ziet dit congres niet als zomaar een reeks lezingen. Eerdere PVI-congressen raakten hem juist door de openheid van de mensen en door wat er kan ontstaan als kennis en ontmoeting samenkomen. Hij vertelde hoe hij daar zag dat polyvagaal werk en SSP in soms heel pijnlijke situaties iets konden verschuiven: “from suffering into love”, van veel spanning en lijden naar meer contact, verbinding en liefdevolle verandering, en noemde deelnemers aan dit soort congressen mooi “ambassadors of regulation”. Dat is misschien precies wat dit congres aantrekkelijk maakt: je komt niet alleen om iets te leren, maar ook om deel uit te maken van een veld van mensen die zich inzetten voor meer veiligheid, verbinding en menselijkheid.
Dat maakt het thema van dit congres zo sterk gekozen. Conflict is overal: in de wereld, in de media, in families, in ons werk, in onszelf. Enrique zei daar heel treffend over dat er eigenlijk “nowhere to be conflict-free” is. We kunnen conflict dus niet omzeilen, maar we kunnen wel leren herkennen wat er in ons zenuwstelsel gebeurt, en van daaruit anders reageren. Ook zijn eigen lezing belooft daarin veel diepgang: over eenzaamheid, familiebreuken, isolatie en de manieren waarop boosheid en angst elkaar in stand kunnen houden. Of zoals hij het zei: veel van onze samenlevingen zijn gebouwd “around productivity, not around connection.”
Enrique kijkt zelf niet alleen uit naar het geheel, maar noemde ook een aantal sprekers en onderwerpen waar hij nieuwsgierig naar is. Denk aan Frank Anderson, Deb Dana en Kate Woodson, een Pulitzer Prize-winnende journalist en filmmaker. De onderwerpen lopen uiteen van passief misbruik en manipulatie tot herstel na conflict en de invloed van neuroceptie op culturele en politieke spanningen. Dat maakt het programma rijk, zowel vanuit een persoonlijk en klinisch perspectief, maar tegelijk duidelijk verbonden met wat er op dit moment in de wereld speelt.
We vroegen Enrique natuurlijk ook naar welke glimmers we moeten uitkijken in Sitges, en hij had meteen een hele reeks suggesties. “The light, the Mediterranean light,” zei hij als eerste. En daarna volgden de zee, de sfeer, de oude stad, kleine pleinen, terrassen, gezellige plekken voor kleine groepjes, misschien een gitaarconcert of een candlelight-concert op een plaza, en vooral: de mensen en de atmosfeer. Juist in wat een plek met je zenuwstelsel doet, kan veel zitten. In hoe welkom je je voelt. In hoe makkelijk een gesprek ontstaat.
De titel van dit stuk komt uit een beeld dat Enrique gebruikte: “From the moon, we see no borders.” Dat sluit mooi aan bij wat NASA beschrijft als het zogeheten overview effect: astronauten zien de aarde zonder grenzen en ervaren daardoor vaak sterker hoe verbonden we eigenlijk zijn. Voor Enrique is dat precies het gevoel dat dit congres idealiter meegeeft: dat we misschien verschillen, maar niet los van elkaar bestaan; dat we uiteindelijk, in zijn woorden, “in one boat” zitten. Kortom: zoek je een congres dat je niet alleen inhoudelijk voedt, maar je ook laat ervaren wat verbinding, ontmoeting en regulatie in een grotere groep kunnen doen, dan is het congres in Sitges in september absoluut eentje waar je bij wilt zijn.