Mede naar aanleiding van recente kritiek op de polyvagaaltheorie (PVT) en een mailwisseling die we als bestuur van PVI-nl hebben gehad met PVI-international, schreef Randall Redfield een brief, die we in het Nederlands vertaald hieronder plaatsen.
Heb je ooit gehoord van de term antifragiliteit? Ik had er nog niet van gehoord toen ik er onlangs tegenaan liep, en hoe meer ik erover nadenk, hoe meer het me verbaast dat ik het begrip nooit eerder ben tegengekomen. Doordat het me bereikte vlak na de recente golf van kritiek op de polyvagaaltheorie op sociale media, vind ik het opvallend toepasbaar op het effect dat die kritiek heeft op de huidige discussies over de theorie.
Antifragiliteit is een concept dat Nassim Taleb in 2012 introduceerde. De kern is dat veel systemen (de natuur, de evolutie, de economie, menselijke ontwikkeling, enzovoort) sterker worden nadat ze onder druk zijn gezet. Hij maakt onderscheid met veerkracht: veerkracht verwijst doorgaans naar een adaptieve reactie op tegenslag die leidt tot een terugkeer naar homeostase, terwijl antifragiliteit verwijst naar verbetering dankzij tegenslag.
Een aantal weken geleden sloeg een kritisch commentaar op de PVT plotseling in als een emotionele bosbrand op sociale media. Een deel ervan kwam van academici die de neuroanatomische aspecten van de theorie ter discussie stelden, een deel kwam van bloggers die de theorie kennelijk niet hadden gelezen, en het grootste deel was een herhaling van kritiek die al meer dan twintig jaar bestaat. De ironie is dat geen van de kritische reacties raakte aan de belangrijkste redenen waarom de polyvagaaltheorie zo populair is geworden. De polyvagaaltheorie is gewild, omdat ze een kader en een taal biedt die ons onschatbare inzichten verschaffen in menselijk gedrag; zoals Peter Levine ooit zei: “het vertelt ons wat het betekent om mens te zijn”.
Een positief gevolg van de discussie was een stroom van e-mails die bij PVI binnenkwam van therapeuten die vertelden hoe zijzelf en hun cliënten baat hebben gehad bij hun PVT-training. Hieronder een paar voorbeelden, die je mag beschouwen als vroege signalen van antifragiliteit:
“Sinds ik deze theorie tegen ben gekomen, is mijn praktijk ingrijpend veranderd, zowel in de manier waarop ik het therapeutisch proces begrijp als in hoe ik intervenieer. Ik werk momenteel in een klinische setting met mensen met autisme, ADHD, OCS, OCPS, angstklachten en trauma’s, en ik heb aanzienlijke voordelen ervaren bij het combineren van de polyvagaaltheorie met andere methoden. Ik schrijf dit simpelweg om mijn dankbaarheid uit te spreken en om te erkennen hoe belangrijk dit werk is geweest, met een werkelijk positieve en betekenisvolle impact op het leven van mijn patiënten.”
“Mijn vrouw en ik wilden je graag bedanken voor de cursussen die je bij PVI aanbiedt. De inzichten die we hebben opgedaan over de polyvagaaltheorie hebben een grote rol gespeeld in ons vermogen om effectiever te communiceren, met elkaar en met onze twee dochters. Het heeft echt veel veranderd in de dynamiek van ons gezin!”
“De polyvagaaltheorie gaf me taal voor dingen die ik al waarnam, maar die ik niet wist te benoemen. In het werken met cliënten geeft ze me een soort kader om te gebruiken bij iemand die worstelt, zonder dat het pathologiserend werkt.”
Nu deze e-mails binnenkomen, realiseren we ons niet alleen hoe krachtig ze zijn als menselijke verhalen, maar ook hoe aanvallen op de theorie de gemeenschap hebben aangezet om te reageren met hun eigen praktijkervaringen, waardoor de discussie werd verlegd naar klinische toepassing en evidence-based practice. In plaats van vermeende tekortkomingen van de theorie te bewijzen, heeft de kritiek onbedoeld het effect gehad de discussie te verheffen naar haar praktische waarde: de taal en het conceptuele begrip van veiligheid, dreiging en verbinding. Antifragiliteit in de praktijk.
Het verbaast me dat we dit niet eerder hebben gedaan, maar het wordt tijd dat we deze e-mails verzamelen en delen met de PVI-gemeenschap. Doe mee en vertel jouw eigen verhaal van antifragiliteit. Als de polyvagaaltheorie waardevol is gebleken voor jou en/of je cliënten, neem dan een paar minuten de tijd om je ervaring te delen. Dat mag je doen via dit formulier, waarmee je reactie naar PVI International gaat, of via een respons op dit artikel op PVI-nl. Een e-mail sturen mag ook. Elk verhaal werpt nieuw licht op hoe de PVT wordt toegepast en draagt bij aan een rijker en praktischer begrip voor ons allemaal.
Blijf veilig, blijf verbonden en blijf antifragiel,
Randall Redfield
Het bestuur van Polyvagaal Instituut Nederland sluit zich van harte bij bovenstaande aan!
Foto: Marcos Paulo Prado on Unsplash